सर्वोच्च न्यायालय : खुल्या (Open) जागा म्हणजे आरक्षण नाही; SC/ST/OBC उमेदवारही त्या मिळवू शकतात

सामान्य (General) कट-ऑफपेक्षा जास्त गुण मिळवणारा कोणताही उमेदवार पात्र

 

नवी दिल्ली : सर्वोच्च न्यायालयाने निर्णय दिला आहे की SC, ST, OBC आणि EWS प्रवर्गातील उमेदवारांनी जर सामान्य प्रवर्गासाठी निश्चित केलेले कट-ऑफ गुण मिळवले, तर त्यांना सामान्य (General/Open) प्रवर्गातील पदांवर नियुक्ती मिळण्याचा पूर्ण अधिकार आहे, असे वृत्त धनंजय महापात्रा यांनी दिले आहे.

 

न्यायमूर्ती दिपांकर दत्ता आणि ऑगस्टीन जॉर्ज मसीह यांच्या खंडपीठाने राजस्थान उच्च न्यायालयाचा एक निर्णय रद्द केला. त्या निर्णयात, काही पदांसाठी भरती करताना, सामान्य प्रवर्गाचा कट-ऑफपेक्षा जास्त गुण असूनही आरक्षित प्रवर्गातील उमेदवारांना सामान्य प्रवर्गातील पदांवर नियुक्ती देण्यास मनाई करण्यात आली होती.

 

सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, जर आरक्षित प्रवर्गातील उमेदवार हा सामान्य प्रवर्गातील उमेदवारापेक्षा अधिक गुणवत्ताधारक असेल, तर त्याला ‘सामान्य’ किंवा ‘खुल्या’ (Open) म्हणून घोषित केलेल्या पदांसाठी विचारात घ्यावेच लागेल.

 

‘आरक्षण लागू नाही’

 

ज्या जागा खुल्या, अनारक्षित किंवा सामान्य म्हणून जाहीर केल्या जातात, त्या कोणत्याही जाती, जमात, वर्ग किंवा लिंगासाठी आरक्षित नसतात. आरक्षणाची उपलब्धता ही आरक्षित प्रवर्गातील उमेदवाराला अनारक्षित प्रवर्गातील गुणवत्तेच्या आधारे विचारात घेण्यास अडथळा ठरू शकत नाही.

 

अनारक्षित पदांसाठी सर्व उमेदवारांमधील गुणवत्ता (Merit) हाच निकष असतो, असे सर्वोच्च न्यायालयाने नमूद केले.

 

निर्णय लिहिताना न्यायमूर्ती दत्ता म्हणाले,

“‘Open’ हा शब्द स्वतःच सर्वांसाठी खुला असा अर्थ दर्शवतो. ‘Open’ म्हणून घोषित केलेली रिक्त पदे कोणत्याही विशिष्ट प्रवर्गात मोडत नाहीत.”