केरळमध्ये मेंदू खाणाऱ्या अमीबाने १९ जणांचा बळी घेतला: प्राणघातक संसर्ग कसा पसरतो आणि सुरक्षित राहण्याचे मार्ग – काय करावे आणि काय करू नये

          मेंदू खाणाऱ्या अमीबाने १९ जणांचा बळी घेतला: केरळमध्ये ‘मेंदू खाणाऱ्या अमीबा’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नेग्लेरिया फाउलेरी या जीवघेण्या प्रादुर्भावाचा सामना करावा लागत आहे, या वर्षी १९ जणांचा मृत्यू झाला आहे. प्राइमरी अमीबिक मेनिंगोएन्सेफलायटीस (पीएएम) नावाचा हा संसर्ग दूषित उबदार गोड्या पाण्यातून पसरतो आणि घातक परिणामांसह वेगाने वाढतो. आरोग्य तज्ञांचा असा भर आहे की या दुर्मिळ पण प्राणघातक आजाराविरुद्ध लवकर ओळख, प्रतिबंध आणि जागरूकता हेच एकमेव संरक्षण आहे.

केरळमध्ये या वर्षी प्राणघातक मेंदू खाणाऱ्या अमीबाचे ६९ रुग्ण आणि १९ मृत्यू नोंदवले गेले आहेत.

नाकातून हा संसर्ग गरम, स्थिर गोड्या पाण्यामुळे पसरतो—पिण्याने किंवा व्यक्ती-व्यक्ती संपर्काने नाही.

सुरक्षित पाण्याच्या पद्धती आणि लवकर वैद्यकीय मदतीद्वारे प्रतिबंध हा एकमेव प्रभावी कवच ​​आहे.

केरळमध्ये मेंदू खाणाऱ्या अमीबामुळे १९ जणांचा मृत्यू: प्राणघातक संसर्ग कसा पसरतो आणि सुरक्षित राहण्याचे मार्ग – काय करावे आणि काय करू नये 

मेंदू खाणाऱ्या अमीबामुळे १९ जणांचा मृत्यू: मेंदू खाणाऱ्या अमीबामुळे होणाऱ्या प्राणघातक मेंदूच्या संसर्गात प्राथमिक अमीबिक मेनिंगोएन्सेफलायटीस (पीएएम) वाढ झाल्यानंतर केरळच्या आरोग्य अधिकाऱ्यांनी उच्च सतर्कता बाळगली आहे. या वर्षीच राज्यात ६९ पुष्टी झालेल्या प्रकरणांची नोंद झाली आहे आणि १९ जणांचा मृत्यू झाला आहे, ज्यामुळे जनतेत भीती निर्माण झाली आहे आणि तातडीने प्रतिबंधात्मक उपाययोजना केल्या जात आहेत.

‘मेंदू खाणारा अमीबा’ म्हणजे नेमके काय?

नेग्लेरिया फाउलेरी, हा एक मुक्त-जिवंत अमीबा आहे जो सामान्यतः तलाव, तलाव आणि क्लोरीन नसलेल्या तलावांसारख्या उबदार, स्थिर गोड्या पाण्याच्या ठिकाणी आढळतो. एकदा तो नाकातून आत गेला की, तो मेंदूत जातो, मेंदूच्या ऊतींचा नाश करतो आणि गंभीर सूज निर्माण करतो ज्यामुळे बहुतेक प्रकरणांमध्ये मृत्यू होतो.

संसर्ग कसा पसरतो
दूषित पाणी पिण्याद्वारे किंवा व्यक्तीपासून व्यक्तीपर्यंत संसर्ग पसरत नाही. त्याऐवजी, संक्रमित गोड्या पाण्यात पोहताना, डायव्हिंग करताना किंवा आंघोळ करताना ते नाकातून आत जाते. आत गेल्यावर, ते घाणेंद्रियाच्या नसांमधून मेंदूपर्यंत जलद जाते, ज्यामुळे जलद जळजळ होते.

दुर्लक्ष करू नये अशी लक्षणे
पीएएमची लक्षणे बहुतेकदा बॅक्टेरियाच्या मेनिंजायटीससारखी असतात, ज्यामुळे वेळेत निदान करणे कठीण होते. त्यात डोकेदुखी, ताप, मळमळ, उलट्या, मान कडक होणे आणि गोंधळ यांचा समावेश आहे. लक्षणे सहसा संपर्कात आल्यानंतर १-९ दिवसांत दिसून येतात आणि रोग वेगाने वाढतो, बहुतेकदा काही दिवसांतच प्राणघातक ठरतो.

हवामान बदलामुळे ते का बिघडते
तज्ञांनी इशारा दिला आहे की हवामान बदलामुळे वाढत्या तापमानामुळे अमीबा संसर्गाचा धोका वाढतो. उबदार पाणी नेग्लेरिया फाउलेरीच्या वाढीस प्रोत्साहन देते, तर गरम हवामान अधिक लोकांना गोड्या पाण्यात पोहण्यास भाग पाडते, ज्यामुळे संसर्गाची शक्यता वाढते.

उपचार आव्हाने
पीएएममध्ये मृत्यूचे प्रमाण अत्यंत उच्च आहे कारण त्याचे निदान अनेकदा खूप उशिरा होते. अँटीमायक्रोबियल औषधांच्या कॉकटेलसह लवकर उपचार केल्याने जगण्याची एकमेव संधी मिळते, परंतु जलद शोध घेणे दुर्मिळ आहे. गेल्या सहा दशकांमधील वाचलेल्यांना मेंदूच्या संसर्गापूर्वीच निदान झाले होते, ज्यामुळे जागरूकतेचे महत्त्व अधोरेखित होते.

सुरक्षित कसे राहावे: काय करावे आणि काय करू नये
१. साचलेल्या गोड्या पाण्यातील तलाव आणि तलावांमध्ये पोहणे, आंघोळ करणे किंवा बुडवणे टाळा.

२. गोड्या पाण्यात पोहताना नाकाच्या क्लिप वापरा.

३. पाण्याच्या टाक्या, तलाव आणि विहिरी नियमितपणे स्वच्छ करा आणि क्लोरीन करा.

४. गोड्या पाण्याच्या संपर्कात आल्यानंतर लक्षणे आढळल्यास त्वरित वैद्यकीय मदत घ्या.

सरकारची प्रतिबंधात्मक पावले
केरळ आरोग्य विभाग, राष्ट्रीय रोग नियंत्रण केंद्रासह, दूषित पदार्थांचा मागोवा घेण्यासाठी पर्यावरणीय नमुने घेत आहे.